Trường Chính trị Tôn Đức Thắng Tỉnh An Giang

Những cơ hội và thách thức của Việt Nam trong thế giới đương đại

10:20 10/05/2017

Nhiều nhà lý luận đương đại cho rằng thế giới hiện nay đang chứa đầy bất ổn phức tạp và khó lường. Do sự điều chỉnh chiến lược, quân sự thường xuyên của một số nước lớn là Mỹ, Trung Quốc, Nga và một số có tiềm năng kinh tế, quân sự mạnh như Ấn Độ, Nhật Bản, Úc và Tây Âu. Sự điều chỉnh chiến lược đó có ảnh hưởng và tác động mạnh đến an ninh của các nước, trong đó có Việt Nam.

   

     Cụ thể, đối với Hoa Kỳ, nước này đã công khai chiến lược sang khu vực Châu Á – Thái Bình Dương vì cho rằng khu vực này sẽ trở thành trung tâm kinh tế, chính trị của thế giới. Tuy nhiên, chiến lược này của Hoa Kỳ đang gặp trở ngại rất lớn khi tiềm lực kinh tế quân sự của Trung Quốc mấy năm gần đây ngày càng lớn mạnh. Với Trung Quốc, nước này đang ráo riết thực hiện các biện pháp nhằm xác lập vị thế cạnh tranh ảnh hưởng với Mỹ trên toàn cầu và đặc biệt là ở Biển Đông.

   

     Tuy nhiên về dài hạn, Mỹ đang coi Trung Quốc là một “Thách thứ chiến lược” do vậy họ sẽ chuyển chiến lược từ cân bằng “Răn đe” sang “đe dọa trực tiếp” để ngăn chặn sự “Đe dọa” từ Trung Quốc đến mức thấp nhất. Đối với Nga, sau một thời gian dài nội bộ không ổn định, kinh tế suy giảm, uy tín và vị thế bị hạ thấp… thì gần đây nước Nga “hậu Xô Viết” đang từng bước phục hồi mở rộng ảnh hưởng ở Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ La Tinh nên từng bước trở thành nhân tố quan trọng trong việc duy trì hòa bình và ổn định của thế giới. Sự hồi sinh của Nga, đang diễn ra mạnh mẽ với một vùng lãnh thổ rộng lớn, một nguồn nhân lực và khoa học dồi dào, nguồn tài nguyên phong  phú đã và đang đưa nước Nga tở thành một trung tâm quan trọng trong trật tự thế giới.

   

     Tình hình trên đây cho thấy một vấn đề là sức mạnh quân sự vẫn là công cụ chính trị “Răn đe” hữu hiệu của các quốc gia có tiềm năng. Tuy nhiên, trong tương lai ít có khả năng sảy ra chiến tranh giữa các cường quốc lớn trên thế giới nhưng chạy đua vũ trang để giành ưu thế chiến lược nhằm ngăn chặn đối phương và giành lợi thế khi chiến tranh nổ ra vẫn tiếp tục. Ở đây, các quốc gia này vừa gia tăng số lượng và chất lượng vũ khí công nghệ cao, vũ khí hủy diệt lớn vừa, phát triển các loại vũ khí sóng âm, vũ khí ánh sáng, vũ khí điện từ… hiện nay người ta đang tiến hành kết hợp chặt chẽ giữa sức mạnh của “vũ khí cứng” và “vũ khí mềm". Trong đó “vũ khí cứng” là ồ ạt sử dụng các loại vũ khí công nghệ cao từ xa tấn công vào các mục tiêu trong lãnh thổ đối phương còn “vũ khí mềm” là dùng các phương tiện tuyến thông để tiến hành chiến tranh tâm lý và sử dụng các phần mềm vi rút tấn công vào hệ thống máy tính của đối phương nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp tiêu điệt địch.

   

     Đông Nam Á và Châu Á – Thái Bình Dương không ở ngoài xu thế trên và có khá nhiều kịch bản để các nhà lý luận quân sự dự báo về các khả năng lớn có thể xảy ra như: vẫn tiếp tục tăng cường hợp tác trong khu vực; biển đông lớn và bùng nổ xung đột; vừa cạnh tranh vừa hợp tác tạo thế cân bằng và định hình một trật tự đa trọng tâm v.v… Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là tình hình trên đây có ảnh hưởng gì đến Việt Nam và chúng ta cần phải ứng phó như thế nào để tiếp tục duy trì hòa bình và bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc.

   

     Về các nhân tố có tác động có hai hướng thuận lợi và không thuận lợi đan xen nhau. Đó là không gian cho hòa bình và phát triển vẫn là nổi trội cho sự hợp tác và đối thoại; là sự phát triển nhanh chóng của sự sản xuất của xã hội trên nền tảng cách mạng, khoa học công nghệ đang tạo ra cơ hội cho Việt Nam tận dụng để phát triển. Ba mươi năm đổi mới đã và đang tạo cho Việt Nam ta thế và lực mới làm tiền đề cho chúng ta mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế một cách chủ động.

   

     Tuy nhiên, tầm vóc của quá trình hội nhập càng lớn bao nhiêu thì những khó khăn, phức tạp cũng gia tăng bấy nhiêu. Đó là sự trì trệ, ngưng đọng của cái cũ kỷ, lạc hậu níu kéo quá trình đổi mới, là tình trạng bất ổn trong đời sống chính trị trong nước và Quốc tế dẫn đến chủ nghĩa cực đoan, dân túy nổi dậy, xung đột sắc tộc – tôn giáo, khủng bố, bạo loạn, can thiệp vũ trang… vẫn có thể diễn ra. Nhìn toàn cục, thế giới mà chúng ta đang sống chưa bao giờ bình yên và chưa bao giờ im tiếng súng. Các kiểu chiến tranh truyền thống và phi truyền thống đang diễn ra với tần suất cao và phức tạp hơn, các loại vũ khí giết người hàng loạt vẫn liên tiếp được sản xuất và đưa tới những điểm nóng… Bên cạnh đó, sự cạnh tranh gay gắt về khoa học – công nghệ giữa các quốc gia tạo nên sức ép lớn đối với Việt Nam.

   

     Trong khi đó, nến kinh tế nước ta phát triển chưa vững chắc, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh thấp. Tình trạng tham nhũng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên rất là nghiêm trọng, đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ. Sự vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ và mất đoàn kết trong nội bộ Đảng tiềm ẩn nguy cơ gây mất ổn định là hiện thực, một số vấn đề văn hóa xã hội bức xúc và gay gất chậm được giải quyết làm giảm sút niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước, chế độ. Tình hình tội phạm và tham nhũng kinh tế tiềm ẩn các nhân tố gây mất ổn định chính trị, cản trở việc thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước… Các thế lực thù địch lợi dụng những sơ hở, thiếu sót của ta để tấn công trên mặt tư tưởng – văn hóa nhằm xóa bỏ chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tác động chuyển hóa cách mạng Việt Nam đi chệch hướng XHCN.

   

     Trong tình hình đó, chúng ta cần phải xây dựng một định hướng giải pháp tích cực hợp tác để giữ vững hòa bình, ổn định và phát triển đất nước. Đó là, phải nhận thức rõ, xác định đúng cơ hội và thách thức, giữ vững ổn định chính trị sao cho “trong ấm, ngoài êm” đặc biệt “trong  ấm” là rất quan trọng. Phải giữ vững “bên trên” đồng thời không lơ là với cơ sở, phải bảo vệ vững chắc đầu não của chế độ. Xây dựng, chỉnh đốn Đảng đi liền với xây dựng bộ máy nhà nước thực sự là của dân, do dân và vì dân, luôn thực hiện và quán triệt quan điểm “dân là gốc” chúng ta cần không ngừng cũng cố và xây dựng khối đoàn kết  toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

   

     Trong ấm còn phải là thế Đảng – lòng dân. Thế Đảng phải vững, chính quyền thật sự liêm khiết, dân chủ, kiến tạo thì lòng dân yên là thế trận chính trị nhiều tầng tạo nên ổn định vững chắc bên trong để giữ vững hòa bình, ổn định lâu dài cho đất nước.

   

     Về đối ngoại, chúng ta phải nhất quán kiên trì chính sách đối ngoại là: Đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại; chúng ta phải thật sự là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Phải giữ vững cân bằng chiến lược giữa các nước lớn nhất là quan hệ với Mỹ và Trung Quốc: chủ động và tích cực hội phập quốc tế, qui tụ người Việt Nam nước ngoài hướng về Tổ quốc v.v…

   

     Tóm lại, thế giới hiện nay là phức hợp của toàn bộ những quan hệ đối tác diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội trong phạm vi toàn cầu, khu vực. Thế giới của các nước với các chế độ xã hội và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tại, vừa hợp tác vừa cạnh tranh gay gắt vì lợi ích quốc gia dân tộc, thế giới dù còn nhiều khó khăn, thách thức nhưng sẽ có bước tiến mới. Theo qui luật tiến hóa của lịch sử loài người nhất định tiến xã hội chủ nghĩa. Nhận thức trên là cơ sở để Đảng ta xác định đường lối đối ngoại đúng đắn nhằm khai thác sức mạnh ngoại lực, kết hợp với sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ Quốc Việt Nam trong thế giới đương đại.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO:


    1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn Kiện Đại hội Đại biển toàn quốc lần thứ X. NXB Chính Trị Quốc Gia Sự Thật. Hà Nội. 2006.

    2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn Kiện Đại hội Đại biển toàn quốc lần thứ XI. NXB Chính Trị Quốc Gia Sự Thật. Hà Nội. 2011.

    3. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn Kiện Đại hội Đại biển toàn quốc lần thứ XII. NXB Chính Trị Quốc Gia Sự Thật. Hà Nội. 2015.

    3. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn Kiện Hội Nghị lần thứ tư. BGH TW khóa XII. NXB Chính Trị Quốc Gia Sự Thật. Hà Nội. 2017.

    4. GS.TS. Vũ Văn Hiến: Nhận thức về thời đại và thế giới đương đại, NXB Chính Trị Quốc Gia. Hà Nội. 2010.

    5. Phạm Bình Minh: Cục diện thế giới đến 2020. NXB Chính Trị Quốc Gia. Hà Nội. 2010.

    6. Thông tấn xã Việt Nam: Thế giới biển động và thách thức (P1, P2). Hà Nội. 2006.

 

TS. Nguyễn Hoàng Sa

Responsive image
 

 

các tin khác